“Öncekilere yazıldığı gibi…”

Bakara suresinde, hızla okuyup geçtiğimiz, üstünde çok düşünmediğimiz bir ayet var:

“Oruç, sizden öncekilere yazıldığı gibi size de yazıldı…” (2:183)

Bu ayette iki kere geçen “yazıldı” ifadesini “farz kılındı” şeklinde anlıyoruz. Demek ki oruç, Peygamber Efendimizin (salât ve selâm ona) icadı değildir. Vahyin sürekliliği içinde bir ibadet, insanın Allah’a yönelişinde kadim bir disiplindir. Musevîlerin Yom Kippur ve Hristiyanların Lent oruçları bu hakikati günümüzde bile yansıtıyor. Bunlar Ramazan orucunun aynısı değil elbette; aynı kökten gelen, farklı biçimlerde yaşayan geleneklerdir.

Oruç, Allah’a yaklaşmak ve arzuları dizginlemek için verilmiş,
kökleri çok eskiye dayanan kadim bir ibadet türüdür. 

 

Yom Kippur “Kefaret Günü” Musevî (Yahudi) geleneğinde yılın en kutsal günüdür. Günahların bağışlanması için tövbe günü olarak görülür. Musevî takviminde Tişri ayının onuncu gününde, sonbahar başında tutulur. Yirmi beş saat süren bu oruç, gün batımından ertesi geceye kadar yemek ve içmeyi tamamen terk etmeyi içerir. Bunun yanında yıkanma, parfüm, deri ayakkabı gibi dünyevî rahatlıklardan da uzak durulur. Yom Kippur tek bir günün ağır kefaret havası içinde yaşanır. Disiplin bakımından Ramazan’a oldukça yakındır: bireysel tövbe ve arınma, sinagogda yapılan, uzun toplu ibadetlerle desteklenir. 

Yom Kippur orucunda dişleri fırçalamak bile yasak!
https://time.com/4958211/yom-kippur-fasting-water/

Lent “Büyük perhiz” kış sonunda, Paskalya’dan önceki 40 günlük dönemdir. Hz. İsa’nın çölde 40 gün oruç tutmasına atıfla şekillenmiştir. Bir tür “arınma, tövbe, hazırlık” mevsimidir. Lent orucu mezheplere göre değişir: Katolik ve Ortodoks geleneklerinde daha sıkı, Protestan dünyasında daha semboliktir. Genellikle tam gün aç kalma değil, bazı yiyeceklerden uzak durma (et, süt, keyif verici şeyler), dünyevî zevkleri kısmaya yönelik bir perhizdir. Ramazan’a benzeyen yönü “nefsi terbiye” fikridir. Tövbe ile manevî arınma hedeflenir, ibadet yoğunluğu artar. Öte yandan, Kur’an’daki gibi net bir “imsak-iftar” düzeni ve katı yasakları yoktur, daha çok “perhiz kültürü” baskındır.  

Lent orucunda katı yasaklar yok, manevî arınma var
https://capuk.org/news-and-blog/a-practical-lent-fasting-guide

 

“Sizden öncekilere farz kılındığı gibi” ifadesi, orucun insanlığın ortak ibadet dilindeki yerini gösterir. Şekiller değişse de öz aynıdır: insanın kendi nefsini geri çekip Rabbine yönelmesi. Müslüman orucu yalnız bir açlık değil, Kur’an’la buluşma, infak, teravih ve zikirle örülmüş bütüncül bir takva eğitimidir. 

Oruç, Musevîler için  kefaret gününün korkutucu ağırlığında, Hristiyanlar için perhiz mevsiminin iç disiplininde, Müslümanlar için Ramazan ayının Kuran’la ışıldayan gecelerinde karşımıza çıkar. Ramazan orucu, sadece bireysel gayret değil, aynı zamanda topluca yaşanan bir ibadet mevsimi, toplumsal dayanışma ve infak iklimi halinde kendisini gösterir. Şekiller değişse de öz aynıdır: Allah’a daha iyi bir kul olma gayreti.

Ellerin Yapmadığı Meyveler

Kalem yazdı sanırsın... hattat elini görmezsen

Ağaç yaptı sanırsın... Kudret Elini görmezsen

Kuran-ı Kerim'in kalbi olan Yâsîn sûresi, insanın kalbini uyandıran en canlı delilleri ardarda sıralar: Ölü toprağın diriltilmesi, bitkilerin büyütülmesi, pınarların fışkırtılması… Bütün bu sahneler, sadece tabiata dair bir gözlem değil; aynı zamanda dirilişe ve Rahmân’ın ihsanına dair açık bir hatırlatmadır.

Bu bağlamda 35. âyette geçen muhteşem bir ifade, dikkat çekici bir incelik taşır:

liye-kulû min śemerihi 

Onun meyvesinden yesinler…

vemâ ‘amilethu eydîhim

... ve bu cümle, mâ kelimesi üzerinden iki farklı anlama kapı aralar:

• “değil ki eller yaptı” (nefy, olumsuzluk edatı)

• “şeyler ki eller yaptı” (⁠ism-i mevsul, bağlaç)

1. “Onu elleri yapmadı”

Celâleyn tefsiri şu veciz açıklamayı eklemiş:

“Yani meyveyi onların elleri yapmadı.”

Bu anlayışa göre, ayet şöyle der: İnsan yer, toplar, faydalanır; fakat meyveyi yapan insan değildir. Toprağa hayat veren, çekirdeği çatlatan, ağacı büyüten, meyveyi olgunlaştıran kudret Allah’tır. İnsan emeği bir sebeptir; fakat yaratmak onun elinde değildir.

Bu anlam, sûrenin genel akışıyla güçlü bir uyum içindedir: Bahçeler, kaynaklar ve ürünler, insanın değil Allah’ın ihsanıdır. Öyleyse âyetin sonunda gelen soru yerini bulur:

efelâ yeşkurûn

Hâlâ şükretmeyecekler mi?

2. “Ellerinin yaptıklarından”

Bazı tefsirlerde ise mâ bağlaç olarak alınır:

Onun meyvesinden ve elleriyle yaptıkları şeylerden yesinler

Bu anlayış, insanın tarımdaki emeğini ve çalışmasını da cümleye dahil eder: ekip biçme, bakım, sulama, hasat… Evet, ayeti böyle anlamak da mümkündür; çünkü Kur’ân insanın amelini bütünüyle yok saymaz. İnsan çalışır, sebeplere sarılır. Yaratan ancak Allah'tır.

Klasik müfessirlerin çoğu burada asıl vurgunun, emeğin varlığından ziyade nimetin kaynağına dikkat çekmek olduğunu belirtir: Meyveyi “üreten” değil, “yaratan” kimdir? Yani ilk anlam öne çıkıyor.

Korunmuş Kitabımızın yüzlerce Türkçe meâlinden 50 kadarını ihtiva eden kuranmeali.com sitesinden birkaç örnek çeviriye bakalım:

Kelimenin iki görevi anlam zenginliğine yol açıyor

Bir Kıraat Farkı mı?

Anlam zenginliğinden bağımsız olarak, bu ayet iki şekilde okunabilir. 

Çoğunluğun okuyuşu yukarıda yazıldığı gibidir: vemâ ‘amilethu

Burada fiil nesne alıyor, “onu yapmadı” ya da “yaptığı şey” anlamlarına açık.

Kûfe ekolünden üç kārî (Ḥamza, al-Kisâî, Şuʿbe) ayeti vemâ ‘amilet şeklinde okumuş. Fiil nesne almıyor, lakin bu bir eksiklik değil, anlamı etkilemiyor.

https://okuyun.github.io/Kuran/#d=mesahif

Kûfe'nin üç imamı "hu" zamirini okumamış,
ama Hafs Kûfe'li olduğu halde "hu" ile okumuş.

Sebep ve Müsebbib

Bu küçük ifade, insana dünyadaki yerini öğretir: İnsan toprağı sürer, tohumu eker; fakat hayatı yaratamaz. Emek bir vazifedir, nimet bir lûtuftur. Bu ayet insanı çalışmaktan alıkoymaz; lakin ürünlerin sadece çalışmakla olmadığını hatırlatır. Meyve dalında dururken, insanın eli ona uzanır; fakat onu var eden Rahmân’ın rahmetidir.

Bir meyveye uzanan el, iki hakikati birlikte görmelidir:

“Ben çalıştım ve bu bahçeyi yaptım.”

“Ama meyveyi yapan ben değilim.”

Şükür, bu iki cümlenin arasındaki dengedir.

Ve âyetin çağrısı bütün zamanlarda geçerlidir:

efelâ yeşkurûn

Hâlâ şükretmeyecekler mi?

Bir Kitabın Bin Yıllık Yolculuğu

Kıraat ilmi, İslam dünyasında asırlar boyunca hem sözlü aktarım hem de yazılı kültür aracılığıyla korunmuş çok güçlü bir gelenektir. Bu gelenek içinde bazı eserler, kendisinden çok sonraki yüzyıllarda da belirleyici olmuş; her nesil onları yeniden okuyarak ve çağının imkânlarıyla düzenleyerek daha geniş kitlelere ulaştırmıştır.

Bin yıl önce yazılan kitabın 2026 çevirisi

İşte, ed-Dânî’nin yedi kıraat geleneğine dair et-Teysîr kitabının modern bir çeviriyle yayınlanması, yaklaşık bin yıllık bir ilim yolculuğunun çağdaş bir durağıdır. Bu yolculukta dört isim, bir metnin farklı çağlarda nasıl yeniden hayat bulduğunu gösteren önemli kilometre taşlarıdır.

ibn Mücâhid: Çerçeveyi Belirleyen İlk Adım

10. yüzyılda Bağdat’ta yaşayan ibn Mücâhid (859-936) “yedi kıraat” kavramının ilim tarihinde belirginleşmesinde merkezi bir rol oynamıştır. Onun Kitâbus-Sebʿa adlı eseri, farklı okuyuşları dağınık rivayetler olarak değil, belirli imamlar etrafında toplanmış sahih bir gelenek olarak ele almış; böylece kıraat ilminin öğretilebilir bir çerçeve kazanmasına katkı sağlamıştır. Bu adım, sonraki yüzyıllarda yapılacak çalışmalar için bir başlangıç noktası olmuştur.

ed-Dânî: Geleneği Öğrenciye Açan Usta

11. yüzyılda Endülüs’te yetişen büyük kıraat âlimi Ebû Amr ed-Dânî (981-1053) bu mirası yalnızca nakletmekle kalmamış, onu daha sistemli ve pedagojik bir biçimde sunmuştur. Öğrencilere yönelik kaleme aldığı metinler, kıraat farklılıklarının usûl ve uygulama boyutlarını anlaşılır hale getirirken, aynı zamanda erken mushaf geleneğiyle kıraat ilmi arasındaki bağı da güçlendirmiştir. Bugün yayınlanan kitap, bu öğretici yaklaşımın en güzel örneklerinden biridir. Zaten eserin özgün adı olan et-Teysîr "kolaylaştırma" ed-Dânî’nin amacını açıkça yansıtır: yedi kıraat geleneğini öğrenciler için daha anlaşılır ve takip edilebilir bir çerçevede sunmak. Bin yıl içinde bu kitap o kadar etkili olmuş ki, bugün onlarca elyazması kopyasına oturduğumuz yerden erişebiliyoruz.

Otto Pretzl: Baskı Dünyasına Geçiş

20. yüzyılın başlarında Otto Pretzl (1893-1941) kıraat literatürünün elyazması mirasını, o zamanın baskı dünyasına taşıyan isimlerden biri olmuştur. 1930’da İstanbul'da yayınlanan neşir çalışması, klasik metinlerin akademik yöntemlerle basılarak araştırmacıların erişimine açılmasında önemli bir adım sayılabilir. Bununla birlikte, bu tür erken dönem şarkiyatçı çalışmaların kendi tarihsel bağlamı ve sınırlılıkları da göz önünde bulundurulmalıdır. Pretzl sürümü, metnin modern araştırmalarda daha görünür hale gelmesine katkı sağlamıştır.

Marijn van Putten: Modern Okuyucu için

Nihayet, 21. yüzılda, kıraat ve erken mushaf çalışmaları alanında öne çıkan isimlerden biri olan Marijn van Putten (1988- ) ed-Dânî’nin et-Teysir kitabını İngilizceye kazandırarak bu klasik mirası çağdaş okuyucuya açmıştır. Açık erişim olarak yayınlanan bu tercüme, hem akademik çevreler hem de kıraat geleneğine ilgi duyan daha geniş bir kitle için değerli bir kaynak sunmaktadır.

Kitabın aslından ve çevirisinden birer satıra bakarak içinde ne olduğunu anlayalım:

(Resimlerin üstüne tıklayınca netleşir)

Yasin 35. ayetteki kıraat farkı iki dilde böyle anlatılmış
https://korunmuskitap.blogspot.com/2026/02/meyveler.html

Bu dört isim, konumuz olan metnin bin yıllık yolculuğunda farklı durakları temsil eder: İbn Mücâhid’in çizdiği çerçeve, ed-Dânî’nin basitleştirmesi, Pretzl’in matbaa sürümü, van Putten’in günümüz okuyucusuna açtığı yeni kapı. Böylece klasik bir eser, çağlar boyunca yaşamaya devam ediyor. İlk iki müellifin eserleri fiziksel (kağıt, vb) olarak çağımıza ulaşmadı. Lakin, ne yazdıklarını çok iyi biliyoruz: elyazmalarının ve basılmış sayfaların fotoğraflarına web sitelerinden kolayca erişebiliriz. Bugünden itibaren, İngilizce çevirisi de ekranlarımıza ulaşıyor, linki aşağıda...

Bir Yazarın Mutluluğu

Araştırmacı ve yazar van Putten'in duyurusu 4/2/2026

Bugün o gün! ed-Dânî’nin yedi kıraat geleneğine dair eserine yaptığım çeviri yayınlandı.

Kitap Açık Erişim, yani herkes ücretsiz olarak buradan okuyabilir:

https://openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0475

Umarım ilgi çekici ve faydalı olur — ve çeviri hataları fazla utandırıcı değildir!

Kutlamak için bir “Bu Kitap Hakkında Bana Her Şeyi Sorabilirsiniz” etkinliği yapalım! Kıraat detayları, çeviri süreci, motivasyonlar vb. konularda her türlü soruyu memnuniyetle cevaplarım.

Iqra Yazılımıyla İlgisi

Kıraat farklarını ilk duyduğumda nasıl hayrete düştüğümü 2024 ortasında yazmıştım:

https://korunmuskitap.blogspot.com/2024/07/farklar.html

Madem kıraat konusu bu kadar ilgi çekiyor, işin aslını öğrenip Iqra yazılımına eklemeliydim. Bütün farkların listesini çıkarmalıydım. Bu arada, kitabın aslını buldum, ama harekesiz Arapça okuyamadığım için nasıl kullanacağımı bilemedim. Akademik bir gruba kaydolup sordum:

AcademicQuran grubunda ilk soru 11/9/2024

Daha önce adını duyduğum van Putten'den cevap geldi: "İngilizce tercümesini yapıyorum, işinize yarar mı?" İki gün sonra, van Putten söz konusu kitabın bir taslağını gönderdi, ondan faydalanarak "önemli" farkları Iqra içinde işaretledim ve farkların listesini (gönüllüler yardımıyla) hazırladık:

https://korunmuskitap.blogspot.com/2024/09/bilincli.html

Aşağıda linkte gösterilen tablo, van Putten'in bu kıymetli çalışmasından süzülmüştür, teşekkür ederiz.

https://okuyun.github.io/Kuran/#d=kiraat

Pretzl Baskısındaki Hatalar

Ne kadar dikkat edilse de, beşerin yaptığı her iş hatalı kalır.

van Putten 24 hata bulmuş ve yazmalarda teyid etmiş

Bu tabloyu yazının sonuna eklememin sebebi, metin çalışmalarının ne kadar titiz bir emekle yürütüldüğünü somut olarak gösterebilmektir. Tespit edilen hataların çoğunluğu son derece küçük ayrıntılardan ibarettir: ayet numarasındaki bir kayma, bir harfin yanlış yazılması, bir noktalama farkı… En ciddi görünen hata ise iki ayrı satırın tümüyle gözden kaçmasıdır. Bütün bunlar, Pretzl’in elindeki yazmaları büyük bir sadakatle basılı metne aktardığını açıkça ortaya koyar. Eğer metinde gerçekten önemli, anlamı değiştiren hatalar bulunsaydı, bu çalışma bir asır boyunca ilmî değerini koruyamazdı. Aynı şekilde, ed-Dânî’nin aktardığı rivayetlerde esaslı bir kusur olsaydı, bu eser bin yıl gibi bir zaman diliminde ders halkalarında okunmaya ve güvenle nakledilmeye devam etmezdi. Görünen odur ki, hem müellif hem de modern editörler, kıraat mirasını büyük bir dikkat ve sorumluluk bilinciyle taşımışlardır.

Okuyan, arındıran ve öğreten

Peygamber Efendimizin (salât ve selâm ona) şu üç özelliği, birbirine çok benzeyen ayetlerde vurgulanmış:

• yetlû -- Allah'ın ayetlerini okuyan
  (hem Kitabın, hem tabiatın ayetlerini)
• yuzekkiy -- inananları arındıran
  (maddî, malî ve manevî temizlik)
• yu'allimu -- Kitabı ve hikmeti öğreten 
  (hikmet öğreten bir muallim)

Bu ayetlere yakından bakalım:

2:129 Bakara suresinde, Hz İbrahim kendi neslinden bir elçi için dua ediyor, Rabbinden "ayetlerini okuyan, Kitabı ve hikmeti öğreten, arındıran bir peygamber" istiyor.

2:151 Üç sayfa ileride, Allah bu elçinin geldiğini bizzat haber verirken, Müslümanlara hitap ediyor, him/hum (onlar) yerine kum (siz) zamiri farklı.

3:164 Âli İmran suresinde, önceden dalâlet içinde olan bir topluma böyle bir elçi gönderilmesinin nasıl bir lutuf olduğundan başlayıp, Uhud savaşından çıkan dersler anlatılıyor.

62:2 Cuma suresinde, benzer bir bağlamda, bu elçiyi gönderen Allah tesbih ediliyor.

Ufak farklarla 11 kelimenin ortak olduğu bu ayetlerin benzeşen kısımlarını bir tabloda gösterdim. Ayetler uzunca olduğu için bir satıra sığmıyor, yukarıdan aşağıya doğru okuyun:

Her ayette bir kelime farklı --
yukarıdan aşağıya doğru okunur

Tabloda renk koduyla gösterdiğim gibi:

• Her ayetin ilk kelimesi farklı
• Her ayette farklı bir kelime var
• Ayetlerin devamı da farklı

Farklı kelimelere tablodaki sıra ile bakalım: 

1. yuzekkiyhim kelimesi sona kaymış
2. be’aśe yerine ersele (ikisi de göndermek)
3. minhum yerine min enfusihim (kendilerinden)
4. fîhim yerine fil-ummiyyîne (ümmiler içinde)

Ayetlerin aslı -- harekesiz, yukarıdan aşağıya

Kelimelerin Türkçe çevirisi

Ayetlerin devamında benzerlik

Bu dört ayetin sonlarına bakınca başka benzerlikler görüyoruz:

2:129 inneke entel-’azîzul-hakîm ifadesi 4 ayette daha geçiyor. Hepsi dua ayetlerinin son cümlesi: Meleklerin, Hz İbrahim'in ve Hz İsa'nın muhtelif duaları. Hz İsa'nın duası henüz söylenmemiş.

2:151 mâ lem tekûnû ta’lemûn yine Bakara suresinde aynı ifadeyi namaz bağlamında okuyoruz.

3:164 ve 62:2 ve-in kânû min kablu lefî dalâlin mubîn yalnız bu iki ayette geçiyor. Sondaki fî dalâlin mubîn ifadesi ise 18 ayetin son kelimeleri olmuş.

Iqra yazılımında ayetleri bulmak

Bu ayetleri Iqra yazılımında bulup göstermek için iki yol var: kelimeleri arayan Rehber ve kelime köklerini arayan Mucem.

Rehber'de veyuzekkiy arayınca hepsi birden çıkıyor --
Yeşiller aranan kelime, sarılar hepsinde ortak bir parça

Mucem'de tlw ile zkw köklerini birlikte arayalım --
İlk üç ayetin Kitap'taki yeri: 19, 22 ve 60. sayfalar

Seçilmiş konularda bu ayetleri işaretlemek de mümkün:

Yazının konusu olan dört ayet bir arada

Güneş akar...

Yasin suresinin 38. ayetinde şu satırları okuyoruz:

veş-şemsu tecrî limusteqarrin lehâ

Güneş belirlenmiş bir yere akar. 

żâlike taqdîrul-’azîzil-’alîm

Bu, Aziz ve Alîm'in takdiridir.

İşte bu, Güçlü ve Bilen (Allah)’ın ölçüsüdür.
Yasin 38 -- Halim Özyazıcı

Güneşin bir gemi gibi "akması" dünyadan bakan bir gözlemci için sorun değil. Hakikaten her gün doğudan yükseliyor, belirlenmiş bir yere (batıya) doğru akıyor. Astronomi biliminin gelişmesine kadar, insanlar yer küresinin sabit durduğuna ve güneşin yerin etrafında döndüğüne inandılar. Güneşin günlük hareketi doğal bir "akış" olarak görünüyordu.

Kopernik'in 16. yüzyılda sunduğu "güneş merkezli evren" teorisi bilim dünyasına bomba gibi düştü. Bu model bütün gözlemleri çok daha kolay açıklıyordu. Bilim adamları, zor da olsa, bu üstün modeli kabullenmek zorunda kaldılar. Nesiller boyunca, okullarda güneşin sabit durduğu ve evrenin güneş etrafında döndüğü öğretildi. Biz de ilkokulda öyle öğrendik, yetersiz bir teori olduğunu ancak lisede anladık.

Din adamlarının işi daha zordu, çünkü kutsal kitaplarda böyle bir kayıt yoktu. 1930'ların büyük alimi Elmalılı Hamdi Yazır, söz konusu ayetin tefsirinde bakın nasıl zorlanmış: (Amacımız Yazır'ı eleştirmek değil, Kitabın bilim ile zıtlaşır göründüğü çarpıcı bir örnek bulmak)

Elmalılı tefsirinden iki paragraf (1938)

http://enfal.de/telmalili/yasin.htm

Güneşin Samanyolu içindeki hareketi, 19. yüzyılın sonlarında sunulmuş bir teori. 1950’lerde astrofizikçiler, güneş sistemininin belirli bir yörüngede hareketini kanıtladılar. Evet, çok uzaktan bakınca, hakikaten güneş (ve yavruları) bir gemi gibi akıp gidiyordu...

Yaklaşık 400 sene boyunca, bu ayet bilimsel verilerle çelişiyor göründü. Ancak son 70 yılda bu çelişkinin (sabit duran) Kuran tarafında değil (sürekli değişen) bilim tarafında olduğu anlaşıldı. Burada önemli olan, Kuran-ı Kerim'de korunmuş olan bir ayetin, bir süre için bilime ters düşmesi mümkün. Lakin inancımız odur ki, bilim bu terslikleri düzeltecek şekilde gelişecektir...

10 saniyelik bu kısacık video (Gürsu Gülcü'ye teşekkür ederiz) güneş merkezli yanlış model ile başlıyor, bugünkü anlayışımızı gösteren karmaşık model ile devam ediyor: Bütün gök cisimleri sürekli hareket halinde...

Videonun ikinci kısmında "how it actually works" yazıyor, yani "gerçekte nasıl çalışır." Bu ifade ile, 400 yıl önceki "modeli hakikat sanmak" hatası tekrarlanıyor. Çünkü bu da zan seviyesinde bir modeldir ve hakikaten böyle çalıştığını hiç kimse bilmiyor.

Yer küresinin üç hareketinin hızlarına bakalım. En kolay anlaşılan hareket, kendi ekseni etrafında 86.400 saniyede (ekvator enleminde) 40.000 km dönmesi. Yani saniyede 0.5 kilometre... Sesin ancak 340 metre gittiğini hatırlarsak, üç hareketin en yavaşı bile süpersonik bir hız!

Güneşin etrafında yerin dönüş hızı da kolayca hesaplanabilir: yaklaşık 30 milyon saniyede 900 milyon km, yani 30 km/s. Samanyolu içindeki hareketin nasıl tahmin edildiğini bilmiyorum. ChatGPT, galaktik bir turun 225 milyon yıl sürdüğünü söyledi, gözlenebilir bir şey değil. Şu sıralar kabul edilen en iyi hız tahmini 230 km/s.

Yer küresinin göresel hızları -- Tıkla Haber

Sonrasında 40. ayet de çok ilginç:

vekullun fî felekin yesbehûn
Hepsi bir yörüngede yüzer

Hepsi bir yörüngede yüzer/tesbih eder
Yasin 37-40

Kime hidayet ederse...

Peygamber Efendimiz (sas), hutbe için minbere çıktığında önce cemaate selâm verirdi. Allah'a hamd ve övgü sunarak hutbesine başlardı:

https://hadiskutuphanesi.blogspot.com/2019/12/hutbetul-hace.html

innel-hamde lillâh

nahmeduhû venesta'înuhû venesteğfiruh

veneûzu billâhi min şurûri enfusinâ 

vemin seyyiâti a'mâlinâ

men yehdihillâhu felâ mudille leh 

vemen yudlil felâ hâdiye leh ...

Hamd, Allah'a mahsustur. 

Ona hamdeder, Ondan yardım ve mağfiret dileriz.

Nefislerimizin şerlerinden ve

amellerimizin kötülüklerinden Allah'a sığınırız. 

Allah kime hidayet ederse onu saptıracak yoktur, 

kimi de saptırırsa ona hidayet edecek yoktur.

Hutbenin içindeki renkli ifade ayet mi acaba? İlk üç kelimeyi arayınca, Kitabımızda bu şekilde geçmediğini görüyoruz. İkinci kelimededen zamir hu'yu çıkartıp men yehdillâhu arayınca 4 ayet buluyor, hiçbiri tam olarak bu ifade değil:

İlk üçü oldukça farklı ama Zumer suresindeki benzer
https://okuyun.github.io/Kuran/#b=mn%20yhd%20Allh

Zumer suresindeki peşpeşe iki ayet, aynı hakikati farklı sırada ifade ediyor:

39:36 vemey-yudlilillâhu femâ lehû min hâd

kimi Allah şaşırtırsa ona hidayet edecek yoktur

39:37 vemey-yehdillâhu femâ lehû mim-mudil

kime Allah hidayet verirse onu şaşırtacak yoktur

En az üç web sayfasında bu ifade ayet olarak nitelenmiş

ChatGPT doğru cevabı ve ilgili üç ayeti buldu
https://chatgpt.com/share/681c767e-19d0-8001-834c-b05186f09c65