“Öncekilere yazıldığı gibi…”

Bakara suresinde, hızla okuyup geçtiğimiz, üstünde çok düşünmediğimiz bir ayet var:

“Oruç, sizden öncekilere yazıldığı gibi size de yazıldı…” (2:183)

Bu ayette iki kere geçen “yazıldı” ifadesini “farz kılındı” şeklinde anlıyoruz. Demek ki oruç, Peygamber Efendimizin (salât ve selâm ona) icadı değildir. Vahyin sürekliliği içinde bir ibadet, insanın Allah’a yönelişinde kadim bir disiplindir. Musevîlerin Yom Kippur ve Hristiyanların Lent oruçları bu hakikati günümüzde bile yansıtıyor. Bunlar Ramazan orucunun aynısı değil elbette; aynı kökten gelen, farklı biçimlerde yaşayan geleneklerdir.

Oruç, Allah’a yaklaşmak ve arzuları dizginlemek için verilmiş,
kökleri çok eskiye dayanan kadim bir ibadet türüdür. 

 

Yom Kippur “Kefaret Günü” Musevî (Yahudi) geleneğinde yılın en kutsal günüdür. Günahların bağışlanması için tövbe günü olarak görülür. Musevî takviminde Tişri ayının onuncu gününde, sonbahar başında tutulur. Yirmi beş saat süren bu oruç, gün batımından ertesi geceye kadar yemek ve içmeyi tamamen terk etmeyi içerir. Bunun yanında yıkanma, parfüm, deri ayakkabı gibi dünyevî rahatlıklardan da uzak durulur. Yom Kippur tek bir günün ağır kefaret havası içinde yaşanır. Disiplin bakımından Ramazan’a oldukça yakındır: bireysel tövbe ve arınma, sinagogda yapılan, uzun toplu ibadetlerle desteklenir. 

Yom Kippur orucunda dişleri fırçalamak bile yasak!
https://time.com/4958211/yom-kippur-fasting-water/

Lent “Büyük perhiz” kış sonunda, Paskalya’dan önceki 40 günlük dönemdir. Hz. İsa’nın çölde 40 gün oruç tutmasına atıfla şekillenmiştir. Bir tür “arınma, tövbe, hazırlık” mevsimidir. Lent orucu mezheplere göre değişir: Katolik ve Ortodoks geleneklerinde daha sıkı, Protestan dünyasında daha semboliktir. Genellikle tam gün aç kalma değil, bazı yiyeceklerden uzak durma (et, süt, keyif verici şeyler), dünyevî zevkleri kısmaya yönelik bir perhizdir. Ramazan’a benzeyen yönü “nefsi terbiye” fikridir. Tövbe ile manevî arınma hedeflenir, ibadet yoğunluğu artar. Öte yandan, Kur’an’daki gibi net bir “imsak-iftar” düzeni ve katı yasakları yoktur, daha çok “perhiz kültürü” baskındır.  

Lent orucunda katı yasaklar yok, manevî arınma var
https://capuk.org/news-and-blog/a-practical-lent-fasting-guide

 

“Sizden öncekilere farz kılındığı gibi” ifadesi, orucun insanlığın ortak ibadet dilindeki yerini gösterir. Şekiller değişse de öz aynıdır: insanın kendi nefsini geri çekip Rabbine yönelmesi. Müslüman orucu yalnız bir açlık değil, Kur’an’la buluşma, infak, teravih ve zikirle örülmüş bütüncül bir takva eğitimidir. 

Oruç, Musevîler için  kefaret gününün korkutucu ağırlığında, Hristiyanlar için perhiz mevsiminin iç disiplininde, Müslümanlar için Ramazan ayının Kuran’la ışıldayan gecelerinde karşımıza çıkar. Ramazan orucu, sadece bireysel gayret değil, aynı zamanda topluca yaşanan bir ibadet mevsimi, toplumsal dayanışma ve infak iklimi halinde kendisini gösterir. Şekiller değişse de öz aynıdır: Allah’a daha iyi bir kul olma gayreti.